ცა
See also: -ცა
Bats
Etymology
From Proto-Nakh *ca (“not”).
Pronunciation
- IPA(key): /ˈt͡sa/
Particle
ცა (ca)
- not
Georgian
![](Images/wiktionary/Dscf1869.jpg.webp)
ცა
Pronunciation
- IPA(key): /t͡sa/
- Hyphenation: ცა
Etymology 1
From Old Georgian ცაჲ (cay), from Proto-Kartvelian *ca-.
Noun
ცა • (ca) (usually uncountable, archaic plural ცანი)
- sky, firmament
Inflection
Declension of ცა (see Georgian declension)
singular | plural | archaic plural | |
---|---|---|---|
nominative | ცა (ca) | ||
ergative | ცამ (cam) | ||
dative | ცას(ა) (cas(a)) | ||
genitive | ცის(ა) (cis(a)) | ||
instrumental | ცით(ა) (cit(a)) | ||
adverbial | ცად(ა) (cad(a)) | ||
vocative | ცავ (cav) | ||
Notes: archaic plurals might not exist. |
Postpositional inflection of ცა (see Georgian postpositions)
postpositions taking a dative case | singular | plural |
---|---|---|
-ზე (on - ) | ცაზე (caze) | |
-თან (near - ) | ცასთან (castan) | |
-ში (in - ) | ცაში (caši) | |
-ვით (like a - ) | ცასავით (casavit) | |
postpositions taking a genitive case | singular | plural |
-თვის (for - ) | ცისთვის (cistvis) | |
-ებრ (like a - ) | ცისებრ (cisebr) | |
-კენ (towards - ) | ცისკენ (cisḳen) | |
-გან (from/of - ) | ცისგან (cisgan) | |
postpositions taking an instrumental case | singular | plural |
-დან (from / since - ) | ციდან (cidan) | |
-ურთ (together with - ) | ცითურთ (citurt) | |
postpositions taking an adverbial case | singular | plural |
-მდე (up to - ) | ცამდე (camde) |
Derived terms
- ცის თაღი (cis taɣi)
- ცის ფოლიო (cis polio)
- ცათაფრენა (cataprena)
- ცის გუშაგი (cis gušagi)
- ცისა, ბრისა (cisa, brisa)
- თვალღია ცა (tvalɣia ca)
- ცის კამარა (cis ḳamara)
- ცის გახსნა (cis gaxsna)
- ცათა სწორი (cata sc̣ori)
- ცა ჩამოიქცა (ca čamoikca)
- ცის ბორბალი (cis borbali)
- ცის გუმბათი (cis gumbati)
- ცადაზიდული (cadaziduli)
- ცის ანაბრად (cis anabrad)
- ცის ქვეშეთი (cis kvešeti)
- ცის ტატნობი (cis ṭaṭnobi)
- ცათამბჯენი (catambǯeni)
- ცა და ქვეყანა (ca da kveq̇ana)
- ცა გაეხსნება (ca gaexsneba)
- ცა უწითლდება (ca uc̣itldeba)
- ცა კამკამებს (ca ḳamḳamebs)
- ცაში ააფრენს (caši aaprens)
- ცამდე აყვანა (camde aq̇vana)
- ცა პირს უზამს (ca ṗirs uzams)
- ცის კაბადონი (cis ḳabadoni)
- ცის დასალიერი (cis dasalieri)
- გადახსნილი ცა (gadaxsnili ca)
- მოწმენდილი ცა (moc̣mendili ca)
- ციდან ჩამოსული (cidan čamosuli)
- ცაში დაფრინავს (caši daprinavs)
- ცამ პირი შეიკრა (cam ṗiri šeiḳra)
- ცას შეაბერდება (cas šeaberdeba)
- ცამ პირი მოიხსნა (cam ṗiri moixsna)
- ცა ფეხად ჩამოდის (ca pexad čamodis)
- ცა ძირს მოიდგამს (ca ʒirs moidgams)
- ცა დაენგრევა თავზე (ca daengreva tavze)
- არც ცა და არც ქვეყანა (arc ca da arc kveq̇ana)
- ცისა და ქვეყნის მეფე (cisa da kveq̇nis mepe)
- ცასა და ქვეყანას შუა (casa da kveq̇anas šua)
- ცა მაღალია მიწა-მაგარი (ca maɣalia mic̣a-magari)
- ცას სვეტი გამოუვარდება (cas sveṭi gamouvardeba)
- ცამ ჩაყლაპა თუ დედამიწამ (cam čaq̇laṗa tu dedamic̣am)
- ცაში ვარსკვლავებს ეთამაშება (caši varsḳvlavebs etamašeba)
- ცა ქუდად არ მიაჩნია, დედამიწა-ქალამნად (ca kudad ar miačnia, dedamic̣a-kalamnad)
See also
- ზეცა (zeca)
References
- Orbeliani, Sulxan-Saba (1685–1716), “ცა”, in S. Iordanišvili, editor, Siṭq̇vis ḳona kartuli, romel ars leksiḳoni [The Wisp of Georgian Words That Beeth a Dictionary], Tbilisi: Georgian SSR print, published 1949, page 428
Noun
ცა • (ca)
- (dialectal, informal, Adjara) Alternative form of ცავ (cav)
Mingrelian
Etymology
From Proto-Kartvelian *ca-.
Noun
ცა • (ca) (uncountable)
- sky
- heaven
- palate (roof of the mouth)
Further reading
- Kajaia, Otar (2005), “ცა”, in Megrul-kartuli leksiḳoni [Mingrelian–Georgian Dictionary], online version prepared by Joost Gippert, Frankfurt am Main, published 2001–2004, page 1747
- Кипшидзе, Иосиф (1914), “ცა”, in Грамматика мингрельского (иверского) языка с хрестоматией и словарем [Grammar of the Mingrelian (Iverian) Language with a Reader and a Dictionary] (Материалы по яфетическому языкознанию; 7) (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press, page 369a
- Kobalia, Alio (2010), “ცა”, in Merab Čuxua, Nona Kobalia, Nana Kobalia, editors, Megruli leksiḳoni [Mingrelian Dictionary] (Ḳolxuri seria; 7), online version prepared by Manana Buḳia, Tbilisi: Artanuji, →ISBN