déan
Irish
Etymology 1
From Old Irish ·dénai, prototonic form of do·gní.
The past indicative independent form rinne, formerly do-rinne, is from Old Irish do·rigni, deuterotonic form of the perfect tense of do·gní.
The past indicative dependent form dearna is from Old Irish *·dernai (compare ·dernus (1st sg.), ·dernais (2nd sg.), ·dernad (passive)), prototonic form of the perfect tense of do·gní.
Alternative forms
- dein (Munster)
- deun (obsolete)
Pronunciation
- IPA(key): /dʲeːnˠ/
- (Aran) IPA(key): /dʲiːn/
- (Cois Fharraige) IPA(key): /dʲiːn/, /dʲɪn/
Verb
déan (present analytic déanann, future analytic déanfaidh, verbal noun déanamh, past participle déanta)
- (transitive, intransitive) do
- (transitive) make
Conjugation
singular | plural | relative | autonomous | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
first | second | third | first | second | third | ||||
indicative | present | déanaim | déanann tú; déanair† | déanann sé, sí | déanaimid; déanann muid | déanann sibh | déanann siad; déanaid† | a dhéanann; a dhéanas / a ndéanann*; a ndéanas* | déantar |
past independent | rinne mé; rinneas | rinne tú; rinnis | rinne sé, sí | rinneamar; rinne muid | rinne sibh; rinneabhair | rinne siad; rinneadar | a rinne | rinneadh | |
past dependent | dearna mé; dearnas | dearna tú; dearnais | dearna sé, sí | dearnamar; dearna muid | dearna sibh; dearnabhair | dearna siad; dearnadar | a ndearna* | dearnadh | |
past habitual | dhéanainn | dhéantá | dhéanadh sé, sí | dhéanaimis; dhéanadh muid | dhéanadh sibh | dhéanaidís; dhéanadh siad | a dhéanadh / ar dhéanadh* | dhéantaí | |
future | déanfaidh mé; déanfad | déanfaidh tú; déanfair† | déanfaidh sé, sí | déanfaimid; déanfaidh muid | déanfaidh sibh | déanfaidh siad; déanfaid† | a dhéanfaidh; a dhéanfas / a ndéanfaidh*; a ndéanfas* | déanfar | |
conditional | dhéanfainn / ndéanfainn‡‡ | dhéanfá / ndéanfᇇ | dhéanfadh sé, sí / ndéanfadh sé, s퇇 | dhéanfaimis; dhéanfadh muid / ndéanfaimis‡‡; ndéanfadh muid‡‡ | dhéanfadh sibh / ndéanfadh sibh‡‡ | dhéanfaidís; dhéanfadh siad / ndéanfaidís‡‡; ndéanfadh sibh‡‡ | a dhéanfadh / ar dhéanfadh* | dhéanfaí / ndéanfa퇇 | |
subjunctive | present | go ndéana mé; go ndéanad† | go ndéana tú; go ndéanair† | go ndéana sé, sí | go ndéanaimid; go ndéana muid | go ndéana sibh | go ndéana siad; go ndéanaid† | — | go ndéantar |
past | dá ndéanainn | dá ndéantá | dá ndéanadh sé, sí | dá ndéanaimis; dá ndéanadh muid | dá ndéanadh sibh | dá ndéanaidís; dá ndéanadh siad | — | dá ndéantaí | |
imperative | déanaim | déan | déanadh sé, sí | déanaimis | déanaigí; déanaidh† | déanaidís | — | déantar | |
verbal noun | déanamh | ||||||||
past participle | déanta |
* Indirect relative
† Archaic or dialect form
‡‡ Dependent form used with particles that trigger eclipsis
The forms rinne and dearna lose their final vowel in Ulster, becoming rinn and dearn.
For Munster forms, see dein.
In older literary language, Aran, and Ulster, the present indicative and past habitual have independent forms built on the stem ní- (also spelled ghní-); the déan- forms listed above are only dependent:
singular | plural | relative | autonomous | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
first | second | third | first | second | third | ||||
indicative | present independent | (gh)ním | (gh)ní tú; (gh)níonn tú; (gh)nír | (gh)ní sé, sí; (gh)níonn sé, sí | (gh)nímid; (gh)ní muid; (gh)níonn muid | (gh)ní sibh; (gh)níonn sibh | (gh)ní siad; (gh)níonn siad; (gh)níd | a (gh)ní; a (gh)níonn; a (gh)níos | (gh)níthear |
past habitual independent | (gh)nínn | (gh)nítheá | (gh)níodh sé, sí | (gh)nímis; (gh)níodh muid | (gh)níodh sibh | (gh)nídís; (gh)níodh siad | a (gh)níodh | (gh)nítí |
Derived terms
- bainis a dhéanamh (“to hold a wedding, celebrate a marriage”)
- déan cneámhaireacht ar, déan caimiléireacht ar (“cheat”)
- déanach
Verb
déan
- (archaic) first-person singular future dependent of déan
Etymology 2
Borrowed from English dean.
Pronunciation
- IPA(key): /dʲeːnˠ/
Noun
déan m (genitive singular déin, nominative plural déin)
- dean
Declension
First declension
Bare forms:
| Forms with the definite article:
|
Derived terms
- déanacht
Mutation
Irish mutation | ||
---|---|---|
Radical | Lenition | Eclipsis |
déan | dhéan | ndéan |
Note: Some of these forms may be hypothetical. Not every possible mutated form of every word actually occurs. |
References
- "déan" in Foclóir Gaeilge-Béarla, An Gúm, 1977, by Niall Ó Dónaill.
- Finck, F. N. (1899), Die araner mundart, Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, vol. II, p. 84.
- “do·gní” in Dictionary of the Irish Language, Royal Irish Academy, 1913–76.